İlk kez açlık sınırının altında açıklanan asgari ücretin alım gücünü hesaplayan Birleşik Metal-İş Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM), çarpıcı veriler paylaştı. Rapora göre, bir asgari ücretli şubat ayında gıdaya günlük sadece 267 lira ayırabiliyor. Bu da 28 bin 75 TL’lik asgari ücretle yalnızca 9 gün karın doyurulabildiğini ortaya koyuyor.
Saray rejimi milyonları açlığa mahkûm ederken, BİSAM tarafından yayımlanan “Asgari Ücretle Geçim Araştırması”, asgari ücretin alım gücü üzerindeki etkileri gözler önüne serdi.
Rapora göre; eşi çalışmayan ve iki çocuklu bir asgari ücretli, eline geçen 28 bin 75 TL’lik ücretle gıdaya günlük sadece 267 TL ayırabiliyor. Bu miktar, dört kişilik bir ailenin üç öğün beslenmesi için kişi başına 89 TL, öğün başına ise yalnızca 22 TL düşmesi anlamına geliyor.
Asgari ücretlinin gıdaya ayırabileceği toplam tutar sadece 8 bin TL olarak hesaplandı. Bu veriye göre asgari ücretli, elde ettiği gelirle sadece 9 gün karnını doyurabiliyor.
Ücretler Kira ve Gıdaya Gidecek
Araştırmada, konut giderleri de dikkat çekici başlıklar arasında yer aldı. Türkiye genelinde ortalama kira bedeli (80 metrekarelik daire için) 18 bin 400 TL olarak hesaplanırken, asgari ücretlinin yeni geliriyle;
- Konut harcamalarına ayırabileceği toplam tutar: 9 bin 329 TL
- Sadece kiraya ayırabileceği tutar: 6 bin 873 TL
Raporda, bu durumun asgari ücretliyi sağlıksız, deprem riski taşıyan ve kentsel donatılardan yoksun konutlarda yaşamaya zorladığı vurgulandı.
Eğitim Harcaması Yok Denecek Kadar Az
Asgari ücretlinin çocuklarının eğitimi için ayırabildiği bütçe ise neredeyse yok denecek kadar düşük seviyede kaldı. Rapora göre;
- Çocuk başına aylık eğitim harcaması: 67 TL
Bu tutarın, kırtasiye masraflarını dahi karşılamaya yetmediği belirtildi. Kültürel ve sosyal harcamalara ayrılabilen tutarlar ise tabloyu daha da çarpıcı hale getirdi:
- Kültürel faaliyetler: 10 TL
- Eğlence: 34 TL
- Kitap-gazete: 78 TL
Raporda, İstanbul’da 2025 yılı için mavi kart bedelinin 2 bin 748 TL olduğu hatırlatılırken, asgari ücretlinin tüm ailesi için ulaşıma ayırabildiği toplam tutarın 2 bin 838 TL olduğu kaydedildi.
Sağlık harcamaları için 533 TL, giyim ve ayakkabı için ise 1.174 TL bütçe ayrılabildiği ifade edildi.
“Asgari Ücret İnsan Onuruna Yaraşır Olmalı”
BİSAM raporunda, asgari ücretin yalnızca bir rakam değil, insan onuruna yaraşır bir yaşam standardı sağlaması gerektiği vurgulandı. Gelir dağılımındaki adaletsizliğe dikkat çekilen raporda, ekonomik büyüme ve verimlilik artışına rağmen işçilere daha düşük ücret ve daha zor geçim koşulları kaldığı ifade edildi.
Raporda, asgari ücretin temel ihtiyaçları karşılayacak düzeyde belirlenmesi çağrısı yapıldı. 1 Ocak’tan itibaren geçerli olan asgari ücretin yüzde 27 artışla 28 bin 75 TL olarak açıklandığı hatırlatıldı.
8 Yılda Fiyatlar Yüzde 1.953 Arttı
Türkiye’de gıda enflasyonunda zirvede yer alan artış, market fiyatlarındaki karşılaştırmalarla da gözler önüne serildi. İktisatçı Mahfi Eğilmez, 2017 Mart ayına ait bir fiyat broşürü ile bugünkü fiyatları karşılaştırdı.
Eğilmez’in hesaplamasına göre:
- 22 üründe 8 yıldaki ortalama artış: %1.953
- 2017’de 297 TL olan sepet: Bugün 6.100 TL
En yüksek artış;
- Yoğurt: %3.900
- Organik domates salçası: %3.454
- Ayçiçek yağı: %3.118
- Pirinç: %2.368
olarak kayıtlara geçti.
